دل نوشته های من

21. تحریک مغزی چیست و چه تأثیراتی دارد ؟
تحریک مغز از طریق جمجمه ( TMS ) از روشهای نوین در پزشکی است که اخیراً در بخش توانبخشی بیماران مغزی نیز به عنوان یک روش درمانی مفید و بی عارضه مورد توجه بسیار قرار گرفته است . در این روش امواجی به توسط دستگاه به مناطق خاصی از مغز بیمار فرستاده می شود که اثر تحریک شده داشته و سبب بهبود عملکرد این مناطق که می تواند دست ، پا و یا حتی منطقه گفتار بیمار باشد ، می شود . لازم به ذکر است که این روش تأثیرات متفاوتی در افراد مختلف خواهد داشت . در برخی بیماران اثرات بسیار قابل توجه در کوتاه مدت مشاهده می شود ولی این به معنای نادیده گرفتن سایر درمانهای توانبخشی نخواهد بود بلکه تحریک مغز یک روش کمکی در کنار درمان های روتین توانبخشی است و نه یک روش جایگزین .

22. توانبخشی تا چه زمانی لازم است ؟
سکته مغزی در یک لحظه فرد را مبتلا می کند و اغلب ظرف مدت بسیار کوتاه ناتوانی های متعجب کننده ای ایجاد می کند . با اینکه آسیب در یک آن بروز می کند ولی بهبودی یک جریان طولانی و زمان بر است که نیاز به شکیبایی و پرهیز از « کلافه شدن » دارد . میزان بهبودی که در برخی ظرف چند هفته بدست می آید ممکن است در عده ای ماهها و یا حتی سالها طول بکشد . به خاطر داشته باشید که میزان بهبود در هر فردی منحصر به او است . به هر حال در اکثریت بیماران پیشرفت در هفته های اول سریعتر است و به تدریج کندتر می شود ولی کند شدن روند بهبود به معنی پایان بهبود نیست ، واقع بین باشید ولی هرگز نا امید نشوید انگیزه شما بسیاری از مشکلات را بر طرف خواهد کرد .

23. آیا ممکن است بیمار پس از بروز سکته مغزی و دستیابی به برخی توانایی ها مجدداً بدون بروز سکته مجدد ، پس رفت کند ؟
بله ، متأسفانه به دلیل پدیده ای به نام سیر قهقرائی ( Deconditioning ) به ویژه که در کسانی که به دلایلی مدتی بی تحرک یا کم تحرک شوند ( مثلاً در اثر چند روز بیماری ساده ) پس رفت در توانایی حرکتی ، قدرت عضلات و سایر زمینه ها که قبلاً بهبود داشته بروز می کند . بهترین روش درمان جلوگیری از بی تحرکی بیش از چند روز و شروع هر چه سریعتر و شدیدتر توانبخشی است .

24. آیا سکته مغزی سبب استعداد به تشنج (صرع ) می شود ؟
بله ، به دلیل آسیب وارده به سلولهای مغز و در نتیجه اختلال در فعالیت الکتریکی آن برخی بیماران دچار استعداد به صرع می شوند ، بروز حملات صرع در این بیماری در اکثریت موارد در سال اول ( به ویژه در 2 هفته اول ) به وقوع می پیوندد . با این حال بسیاری از بیماران که تنها یک حمله تشنج ( به ویژه انواع محدود ) را داشته اند نیاز به درمان ضد صرع پیدا نمی کنند ، مابقی نیز با درمان های داروئی به خوبی قابل کنترل خواهند بود . لازم به ذکر است که حملات صرع با وجود ظاهر پر سر و صدا و نگران کننده ، در واقع صدمه ای به مغز و سایر اعضاء وارد نکرده و تنها محصول فعالیت الکتریکی خود بخودی اطراف بخش آسیب دیده است و پس از چند دقیقه کاملاً بر طرف می گردد .

25. دانستن چه نکاتی در مورد داروهای ضد صرع برای بیمار اهمیت دارد ؟
داروهای زیادی جهت پیشگیری از فعالیت الکتریکی خودبخود مغز ( تشنج ) مصرف می شوند که همگی در واقع از طریق کاهش عملکرد مغز عمل می کنند از داروهای ضد صرع شایع می توان از فنی توئین ، فنوباربیتال ، کار با مازپین و والپروئیک اسید ( سدیم و الپروات ) را نام برد . هر کدام از این داروها می توانند عوارض خاصی داشته باشند ولی آنچه در همگی مشترک است ایجاد خواب آلودگی ، گیجی ، کاهش تعادل ، اختلال در صحبت کردن است که در صورت شدید بودن سبب کاهش سرعت بهبود و اختلال در روند توانبخشی بیمار خواهند شد . در صورت بروز علائم آزار دهنده با پزشک خود مشورت کنید . اغلب این داروها به علاوه می توانند سبب کاهش ویتامین D و افزایش پوکی استخوان شوند .

26. پس از سکته دچار تکرار ادرار و کاهش کنترل شده ام ، علت چیست ؟
مغز وظیفه کنترل دریچه خروجی مثانه ( اسفنکتر مثانه ) را به عهده دارد . در آسیب به مغز کنترل این دریچه مختل شده و سبب علائمی مثل تکرار ادرار ، شب ادراری کاهش توانایی نگه داشتن ادرار تا بی اختیاری کامل خواهد شد که البته به تدریج بهبود خواهد یافت به طوریکه یک ماه و 6 ماه پس از سکته مغزی تنها 30 درصد و 14 درصد هنوز دچار این مشکل هستند . آگاه باشید که بی اختیاری به هر شدت ، سبب بروز اضطراب بیشتر در بیمار می شود . پس هر چه سریعتر جهت درمان کاهش اختیار با پزشک خود مشورت کنید .

27. چه اختلالات روحی و روانی در اثر سکته بروز می کند ؟
سکته مغزی به طور شایع با اختلالات خلقی همراهی دارد . مهمترین آنها بروز افسردگی و اضطراب است . گاهی سایر اختلالات مانند مانیا ( سرخوشی زیاده از حد ) و حتی بیماریهای روانی نیز به وقوع می پیوندند . حالت شایعتر این است که فرد دچار افزایش احساسات ( احساساتی شدن ) می شود که به آن emotionalism می گویند به این معنی که بیمار به راحتی به گریه یا خنده می افتد توجه داشته باشید که وجود افسردگی و اضطراب مانع بسیار بسیار بزرگی در برابر بهبود و روند توانبخشی است ، جهت درمان حتماً با پزشک خود مشورت نمائید .
به علاوه یکی از علل مهم بروز افسردگی و اضطراب ، شرایط ناتوان کننده ناگهانی در فرد است و اینکه وی انتظار دارد به سرعت هم بهبود پیدا کند . توجه داشته باشید که بهبود یک فرآیند تدریجی است و هیچ درمان میان بری در دنیا شناخته نشده است پس صبور باشید و با امید و جدیت به درمانهای توانبخشی خود ادامه دهید .

28. اختلال تکلم در سکته مغزی به چه صورت است ؟
در مغز دو مرکز مهم گفتار وجود دارد ، یکی مربوط به درک گفتار ( به نام منطقه ورینکه ) و دیگری منطقه حرکتی تکلم ( به نام منطقه بروکا ) است . اگر منطقه درک دچار آسیب شود فرد قادر به درک درست صحبتهای دیگران و یا آنچه را که می خواند نخواهد بود و در آسیب مرکز حرکتی فرد قادر به صحبت کردن و یا حداقل درست صحبت کردن نیست . انواع دیگر اختلالات گفتاری مانند دیسارتری ( صحبت کردن نامفهوم به دلیل ضعف عضلات دهان و حلق ) نیز به طور شایع در این بیماران دیده می شوند . گفتار درمانی توسط کارشناس آسیب های گفتاری کمک زیادی به بیمار خواهد کرد . ولی باید دانست که آسیب های بزرگ به ویژه در منطقه درک گفتار نیاز به درمانهای شدیدتر و طولانی تر خواهند داشت ، توجه داشته باشید که هر گونه هیجان و استرس سبب کاهش تأثیر درمان می گردد .

29. پس از این بیماری حافظه من خراب شده ، چه باید بکنم ؟
سکته مغزی می تواند بر حافظه فرد به ویژه بر حافظه کوتاه مدت ( چند ساعت تا چند روز گذشته ) تأثیر بگذارد و معمولاً حافظه دور ( خاطرات قدیم ) دست نخورده باقی می ماند . لازم به توجه است که افسردگی و اضطراب هم می تواند حافظه و تمرکز را به طور باورنکردنی مختل کند . در هر حال حافظه را می توان با برخی تمرینات ساده و گاهی استفاده از برخی داروها و یا از بین بردن اضطراب و افسردگی بهبود بخشید ، در این زمینه از پزشک خود کمک بگیرید .

30. اختلال تعادل در بیمار سکته مغزی در چه صورت ایجاد می شود ؟
یکی از مشکلات شایع در بیماران پس از بروز سکته مغزی نداشتن تعادل کافی است . این مسئله علل و انواع مختلفی دارد ولی به طور شایع ضعف یک طرفه تنه و پاها ، آسیب به مناطق دخیل در حفظ تعادل ، مشکلات گوش داخلی ، اختلالات بینایی و مصرف برخی داروها ( به ویژه خواب آورها و داروهای ضد تشنج ) عامل کاهش تعادل هستند . نکته مهم این است که کاهش تعادل خطر سقوط و برخورد به زمین را بالا می برد و در سنین بالا به دلیل آسیب پذیر تر بودن استخوانها می تواند منجر به شکستگی های خطرناکی شود . روند توانبخشی صحیح اغلب اختلالات تعادلی را بهبود خواهد داد .

31. آیا ممکن است در اثر بیماری سکته مغزی بینائی فرد هم دچار اختلال شود ؟
بله ، در صورتی که آسیب به بخشهای عقبی مغز ( پس سری ) وارد شود و یا مسیرهای بینایی از چشم به مغز را دچار ضایعه کند فرد دچار نوعی کوری در بخشهایی از میدان بینایی می شود ( مثلاً سمت چپ میدان را تاریک می بینید ) ولی کوری کامل و یا کاهش شدید بینایی شایع نیست .